Language : Arabic | English | Türkçe

اپلیکیشن تار و سه تار ایرانی » مشخصات یک تار خوب و خوش صدا چیست ؟

مشخصات یک تار خوب و خوش صدا چیست ؟

نوشته شده توسط : admin در 1398/03/01 - 08:01

همواره این سئوال برای هنرجویان سازهای ایرانی بخصوص تار و سه تار مطرح است، که مشخصات یک تار خوب و خوش صدا چیست؟

همانطور که می دانید تار از دیرباز، سازی پرطرفدار بوده و با نوازندگی اساتید و بزرگانی همچون محمدرضا لطفی، جلیل شهناز ، حسین علیزاده و … به اوج خود رسیده است. این ساز پرطرفدار سالهاست که هنرجویان بسیاری را به سمت خود کشانده و هنرجویان بسیاری از سراسر دنیا در حال فراگیری و  آموزش تار می باشند.


صنعت ساخت کاسه ساز، دسته یا خرک چقدر در خوش صدایی تار موثر هستند؟ امروزه سازندگان فراوانی در شهرهای مختلف کشورمان به ساخت ساز مشغول هستند که می توانند نیاز نوازندگان و هنرجویانی که  بدنبال یک تار خوب هستند و اغلب برای انتخاب یک ساز خوب دچار مشکل بوده است را رفع نمایند. از نظر اساتید و صاحبان نام عرصه ی موسیقی سنتی، تار می بایست مشخصات زیر را برای خوش صدایی دارا باشد.

 

مشخصات تار خوب

صدادهی ساز

  • تار خوب، صدای پایین دسته ی شفافی دارد.
  • در میان دسته صدای گز نمی دهد. چنانچه سازتان صدای گز می دهد و با عوض کردن سیم و پرده های آن صدای گز برطرف نشود نشان می دهد که دسته تار کج شده و پیچیده شده است.
  • تار خوب هرچه مضراب می خورد خوش صدا تر شود اگر این صدا هر روز بهتر شود مطمئنا سازی است که مطلوب نوازنده است، چراکه ساز کهنه و مضراب خورده بسیار بهتر از ساز نو است.
  • جنس و شکل مضراب تار در صدای اجرای نوازنده بسیار تاثیر گذار است.
  • ساز باید حجم صدای خوب داشته باشد و صدای تو دماغی نداشته باشد و همچنین زنگ بیش از حد و گز نداشته باشد، حجم صدای همه سیم ها با هم متناسب باشد.
  • سیم های دو و سل در بسیاری از سازها از هم جلو می افتند یعنی در بالا دسته با هم کوک هستند ولی در انتهای دسته سیم سل عقب یا جلو می افتد و روی دیاپازون یا تیونر این مشکل کاملا مشهود است.
  • مهمترین ویژگی برای ساز خوب، اینست که صدایش صاف و شفاف باشد و صدای اضافی نداشته باشد.

 

مشخصات تار خوب و خوش صدا

 

کاسه و نقاره ساز

  • اندازه ی دهانه نقاره و کاسه بسیار مهم هستند. چرا که ارتعاشات از کاسه به نقاره منتقل می شود که تناسب بین دهانه کاسه و نقاره در تولید صدای ساز تعیین کننده است.
  • نباید طرف کاسه اویز شود وقتی این سنگینی کاسه زیاد باشد نوازنده خسته می شود. بیشتر سازهایی که سنگین هستند از چوب اتابک ساخته شده اند. امکان شکستن ساز سنگین زیاد است.
  • سبکی دسته و بدنه یکسان و متعادل باشد (بیخ دسته رو با دو انگشت بگیرید بلند کنید تعادل اش را  می توانید حس کنید).
  • وزن ساز باید سبک باشد و نباید وقتی ساز را در دست می گیرید احساس سنگینی کنید.
  • زمانی که با انگشت اشاره و شصت، بیخ دسته ساز را می گیرید باید یک زاویه ۴۰ درجه داشته باشد.
  • ساز باید متناسب با جثه نوازنده باشد، طوری که بتواند براحتی ساز را بغل کند. یعنی دقیقا ساعد دست باید روی سیم گیر باشد، طوری که از رو برو خرک ساز دیده نشود.
  • کاسه و نقاره و دسته ساز باید باهم متناسب باشند.
  • نوع تراش کاسه درکیفیت صدای ساز نقش تعیین کننده دارد.
  • سبکی ساز مهم است، خوب قطعا سازی که با چوب توت ساخته شود به شرط رعایت استانداردهای ساز بسیار خوش صدا است. البته ساز هایی با چوب گردو و چوب های دیگر هم می سازند که برخی از این ساز ها خوب ساخته شده است.
  •  نباید از لحاظ صنعت مشکلی داشته باشد . یعنی گل توی بدنه زیاد نداشته باشد چون ممکن است این گل ها پس از مدتی از قسمت ترک داشتنشان باز شوند .
  • کاسه تار باید دو تکه باشد . تعداد رگه ها ی چوب توت نباید خیلی زیاد باشد چون روی کیفیت صدا تاثیر می گذارد. گره اگر نباشه بهتر است. رنگ کاسه نباید تیره باشد، بعضی از کاسه ها را که مشکل چوب دارند به رنگ تیره در می آورند تا معایبش مشخص نباشد. رگه های دو تکه کاسه نباید خیلی با هم متفاوت باشند و باید در امتداد هم باشند و تراش اونها نباید ناقص باشد.

 

مشخصات تار خوب و خوش صدا

مشخصات یک تار خوب و خوش صدا

پوست  ساز

  • پوست تار و نحوه انداختن پوست تاثیر بسیار زیادی در تولید صدای بم یا زیر دارد. متاسفانه امروزه بجای پوست طبیعی پوست های مصنوعی و بجای استخوان دسته که از استخوان شتر است پلاستیک می اندازند.
  • پوست باید چند ساله و با کیفیت باشد ولی خشک نشده باشد که نتواند ارتعاش کند.

 

در مورد تعویض پوست تار و نکات مهم آن بیشتر بدانید

 

خرک  ساز

از جمله معیارهایی که در مشخصات یک تار خوب و خوش صدا مهم است جنس و شکل خرک ساز است.

  • خرک ساز قلب ساز است، جنس خرک بسیار مهم است و می بایست از جنس شاخ قوچ وحشی باشد. سیمی که روی خرک می افتد ارتعاشات را انعکاس می دهد و به پوست برمی گرداند.
  • ارتفاع خرک ساز بر روی پوست بسیار مهم هست چراکه بلند و کوتاه بودن نامتعارف آن، فاصله سیم ها را از دسته تغییر داده و موجب ایجاد گز و صدای گوش خراش می گردد.

دسته ساز

دسته ساز نیز در شناخت مشخصات یک تار خوب و خوش صدا بسیار با اهمیت است.

  • مضراب خور ساز نباید زیاد باشد، (منظور از مضراب خور فاصله سیم تا پوست است) چون صدای مطلوبی ایجاد نمی کند. فاصله سیم تا دسته جنس چوب و جنس پرده بسیارمهم است.
  • انگشتان نوازنده باید بتواند براحتی تا اخرین پرده (لابمل) حرکت کند.
  • دسته ساز نباید تخت باشد این صاف بودن باعث می شود که صدایی گز بدهد.
  • همه سیم ها باید با هم خوب بخوانند و زیر انگشتان نوازنده نرم باشند.
  • امروزه تار هایی زیادی با مدل های متفاوت ساخته می شود از جمله ساز پنجه طاووسی .
  • تار با سرپنجه سنتی اصالت بیشتری دارد. کیفیت صدا با سرپنجه های سنتی مناسب تراست ضمن اینکه کوک کردن آن هم راحت تر است. یک سازنده باید مدام سازهایش را نزد نوازندگان حرفه ای  ببرد تا درباره جنس صدا وکیفیت ساز نظر دهند.

 

مشخصات تار خوب و خوش صدا

مشخصات تار خوب و خوش صدا

 

  • دسته خوب تراش خورده باشد ، حالت گرده ماهی داشه باشد و انحراف نداشته باشد .
  • چون الگوهای مختلفی برای ساخت ساز تار وجود دارد، لذا باید الگوی مناسبی داشته باشد که این رو فقط با دیدن چندین آنها و سالها تجربه می شود یافت.
  • در مورد صدا دهی، هر کس سلیقه ای دارد. مثلا شاگردای سبک استاد حسین علیزاده صدای زنگ دار دوست دارند و محبان استاد شهناز صدای بی زنگ .
  • می بایست بالا دسته و پایین دسته سیم زرد و سفید بم و مشتاقش به اصطلاح بخواند، یعنی سطح کیفی بالا داشته باشد.
  • سبک باشد و  ضخامتش یکسان باشد. (با تلنگر زدن و گوش کردن صدا میشود ضخامت را چک کرد).
  • دسته ی ساز بهتر است که از چوب گردوی تیره باشد بعضی ها برای محکمی از چوب ابنوس می سازندکه وزن تار رو بالا میبرد.
  • دسته نباید خیلی قطور باشد حتما به این مساله توجه کنید که اگر دسته قطور باشد، برای دست شما حالت پنجتون به مروز زمان خراب می شود.

پرده ساز

  • گره های پرده نباید زخیم و زمخت باشد و دست را اذیت کند.
  • امروزه نود درصد سازها بخصوص سیم زرد صدای گز می دهند، که علت آن پرده یا دسته ساز است.
  • از پرده سل وسط دسته تا پرده لا بمل پایین دسته باید واضح شفاف بخواند.
  • در یک تار خوب و خوش صدا باید استانداردهای اندازه رعایت شود بخصوص در مورد دسته چون در غیر این صورت بعضی از پرده ها با نت های اصلی منطبق نمی شود و دیگر اینکه از چوب یک تکه برای ساخت استفاده شود. (چوب درخت گردو بهتر است) 
  • پرده های نباید زیاد ظخیم و یا باریک باشند.

تگها: مشخصات یک تار خوب و خوش صدا چیست ؟

بازدید کننده گرامی ، شما به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.
ارسال نظر

نظرات :